20 yaş dişleri, ağızda en son süren ve en çok sorun çıkaran dişlerdir. Yine de hepsinin çekilmesi gerektiği doğru değildir.
20 yaş dişi nedir?
Üçüncü büyük azı dişleri, yani 20 yaş dişleri, genellikle 17–25 yaş arasında çenenin en arkasında sürer. Toplam dört tanedir; bazı kişilerde bir kısmı ya da tamamı doğuştan eksik olabilir. Çenede yeterli yer bulamadıklarında kemik ya da diş eti içinde gömülü kalır, yan yatar ya da yalnızca bir kısmı görünür.
Hangi sorunlara yol açabilir?
- Perikoronit: Yarı sürmüş dişin üzerini örten diş etinin altında yemek ve bakteri birikir; diş eti iltihaplanır. Ağrı, şişlik, ağzı açmada zorluk ve kötü tat yapar.
- Çürük: En arkada oldukları için temizlenmeleri zordur; hem kendileri hem de öndeki komşu diş çürüyebilir.
- Komşu dişe zarar: Yan yatmış bir diş, öndeki azı dişinin köküne baskı yaparak kök erimesine ya da kemik kaybına yol açabilir.
- Kist: Gömülü dişin çevresinde nadiren kist gelişebilir ve çene kemiğinde hasar yapabilir.
Ne zaman çekilmeli?
Çekim şu durumlarda önerilir:
- Tekrarlayan diş eti iltihabı (perikoronit) varsa
- Dişte ya da komşu dişte tedavi edilemeyen çürük oluştuysa
- Komşu dişin kökünde ya da çevresindeki kemikte hasar görülüyorsa
- Dişin çevresinde kist saptandıysa
- Ortodontik ya da protetik tedavi planı gerektiriyorsa
Ne zaman çekilmesi gerekmez?
Tam olarak sürmüş, karşısındaki dişle düzgün kapanan, fırçayla temizlenebilen ve şikâyet yaratmayan 20 yaş dişleri ağızda kalabilir. Tamamen kemik içinde gömülü olup hiçbir belirti vermeyen dişler de çoğu zaman yalnızca düzenli röntgen kontrolüyle izlenir.
Karar her diş için ayrı verilir. Bunun için panoramik röntgen ile dişin konumu, köklerinin biçimi ve sinire yakınlığı değerlendirilir.
20 yaş dişleri ön dişleri çapraşıklaştırır mı?
Yaygın bir inanış olsa da araştırmalar, 20 yaş dişlerinin ön dişlerdeki çapraşıklığın başlıca nedeni olmadığını gösteriyor. Alt ön dişler, 20 yaş dişi hiç olmayan kişilerde de yaşla birlikte sıkışma eğilimi gösterir. Bu nedenle yalnızca çapraşıklığı önlemek amacıyla sorunsuz bir dişin çekilmesi genellikle önerilmez.
Çekim nasıl yapılır?
Sürmüş dişler diğer dişler gibi çekilir. Gömülü dişlerde ise lokal anestezi altında diş eti açılır, gerekirse dişi örten kemik bir miktar kaldırılır ve diş parçalara ayrılarak çıkarılır; bölge dikişle kapatılır. İşlem çoğunlukla yarım saat ile bir saat arasında sürer ve sırasında ağrı hissedilmez. Ayrıntılar ağız ve çene cerrahisi sayfamızda.
Çekimden sonra iyileşme
Cerrahi çekimlerden sonra şişlik, hafif ağrı ve ağzı açmada kısıtlılık beklenen durumlardır. Şişlik ikinci ve üçüncü günde en yüksek düzeye çıkar, sonra azalır. Dikişler yaklaşık bir hafta sonra alınır. İlk günlerde yapılacaklar için diş çekimi sonrası bakım yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
20 yaş dişi çekimi için en uygun yaş hangisi?
Çekim gerekiyorsa, köklerin tam oluşmadığı ve kemiğin daha esnek olduğu genç yaşlarda işlem daha kolay, iyileşme daha hızlıdır. İleri yaşlarda da çekim yapılabilir.
Dört 20 yaş dişi aynı anda çekilebilir mi?
Mümkündür, ancak klinik ortamında lokal anesteziyle genellikle bir seansta aynı taraftaki alt ve üst diş çekilir. Böylece hasta iyileşme döneminde diğer tarafıyla rahatça çiğneyebilir.
20 yaş dişim ağrıyor ama sonra geçiyor, beklemeli miyim?
Aralıklı gelen ağrı çoğunlukla tekrarlayan diş eti iltihabının işaretidir ve her atak bir öncekinden şiddetli olabilir. Ağrı geçmişken muayene olup plan yapmak, şişlik ve iltihap varken acil çekimden daha rahattır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa lütfen diş hekiminize başvurun.