Çocukluk çağı çürükleri önlenebilir. Doğru alışkanlıklar ilk dişle birlikte başlar ve çocuğun yaşam boyu sürecek ağız sağlığının temelini atar.
Dişler ne zaman çıkar?
İlk süt dişi genellikle altı aylıkken, alt ön bölgede görünür. İki buçuk ile üç yaş arasında 20 süt dişinin tamamı sürmüş olur. Altı yaş civarında, süt dişlerinin arkasından ilk daimi azı dişleri çıkar; bu dişler hiçbir süt dişinin yerine gelmediği için çoğu zaman süt dişi sanılır ve ihmal edilir. Süt dişlerinin daimi dişlerle değişimi 12–13 yaşına kadar sürer.
Bu zamanlamalar çocuktan çocuğa birkaç ay değişebilir; küçük farklılıklar endişe nedeni değildir.
Yaşa göre bakım
0–6 ay: diş çıkmadan önce
Beslenmeden sonra diş etlerini temiz, nemli bir gazlı bezle silebilirsiniz. Bu, bebeği ağız temizliğine de alıştırır.
6 ay – 3 yaş
İlk diş göründüğü andan itibaren günde iki kez, yumuşak ve küçük başlı bir bebek fırçasıyla fırçalayın. Pirinç tanesi büyüklüğünde florlu macun yeterlidir.
3–6 yaş
Macun miktarını nohut tanesi kadar yapın. Çocuğunuza tükürmeyi öğretin. Fırçalamayı kendisinin denemesine izin verin, ama sonrasında mutlaka siz tamamlayın.
6 yaş ve sonrası
Çocukların el becerisi, dişlerini tek başına etkili biçimde fırçalamaya yaklaşık 7–8 yaşında yeter. O zamana kadar gözetim şarttır; özellikle arkada yeni süren daimi azı dişlerine dikkat edin. Dişler birbirine değmeye başladığında diş ipi de gündeme girer.
Biberon çürüğü
Erken çocukluk çağı çürüklerinin en sık nedeni, bebeğin gece biberonla ya da emzirilerek uyutulması ve ardından dişlerin temizlenmemesidir. Süt, mama, meyve suyu ve ballı emzik uyku sırasında saatlerce dişlerin üzerinde kalır. Üst ön dişlerde diş eti kenarından başlayan beyaz ya da kahverengi lekeler ilk işarettir.
- Bebeği biberonla uyutmayın; uyumadan önce dişlerini temizleyin.
- Biberona su dışında şekerli içecek koymayın.
- Emziği bala, reçele ya da pekmeze batırmayın.
- Bir yaşından sonra biberondan bardağa geçişi başlatın.
İlk diş hekimi muayenesi
İlk muayene, ilk diş sürdükten sonra ve en geç bir yaşında önerilir. Amaç tedavi değil; tanışma, dişlerin ve çene gelişiminin kontrolü ve ailenin bilgilendirilmesidir. Ağrısı olmayan bir çocuğun ilk ziyareti keyifli geçer ve diş hekimi korkusu gelişmesini önler.
Muayenede fissür örtücü ve flor uygulaması gibi koruyucu işlemler de planlanır. Bunları çocuk diş hekimliği sayfamızda anlattık.
Beslenme ve alışkanlıklar
- Şekerli atıştırmalıkları gün içine yaymayın; tatlıyı öğünün sonunda verin.
- Öğün aralarında peynir, yoğurt, meyve, kuruyemiş (yaşına uygunsa) gibi seçenekler sunun.
- Meyve suyu yerine meyvenin kendisini, susayınca su verin.
- Parmak emme ve emzik kullanımı üç yaşından sonra sürerse çene gelişimini etkileyebilir; hekiminize danışın.
Çocuklar söyleneni değil, gördüğünü yapar. Dişlerinizi onunla birlikte fırçalamanız, verebileceğiniz en etkili eğitimdir.
Sık sorulan sorular
Çocuklar için florlu macun güvenli mi?
Evet, yaşa uygun miktarda kullanıldığında güvenlidir ve çürüğe karşı en etkili korumadır. Üç yaşından önce pirinç tanesi, 3–6 yaş arasında nohut tanesi kadar macun kullanın ve çocuğun macunu yutmamasına dikkat edin.
Süt dişleri arasında boşluk olması normal mi?
Evet, hatta istenen bir durumdur. Bu boşluklar, daha büyük olan daimi dişlere yer sağlar.
Daimi diş, süt dişi düşmeden arkasından çıktı. Ne yapmalıyım?
Alt ön dişlerde sık görülen bir durumdur. Süt dişi sallanıyorsa çoğunlukla kendiliğinden düşer ve dil daimi dişi yerine iter. Süt dişi sallanmıyorsa ya da birkaç hafta içinde düşmezse muayeneye getirin.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa lütfen diş hekiminize başvurun.