Diş taşı temizliği, diş hekimliğindeki en basit ve en yararlı işlemlerden biridir. Buna rağmen hakkındaki yanlış inanışlar yüzünden birçok kişi yıllarca erteler.
Diş taşı nedir, neden oluşur?
Dişlerin üzerinde her gün plak adı verilen yumuşak bir bakteri tabakası birikir. Fırça ve diş ipiyle temizlenmeyen plak, tükürükteki minerallerle birleşerek birkaç gün içinde sertleşir ve diş taşına (tartar) dönüşür. Diş taşı en çok tükürük bezlerinin ağza açıldığı yerlerde, yani alt ön dişlerin iç yüzünde ve üst azı dişlerinin yanak tarafında birikir.
Diş taşı bir kez oluştuktan sonra fırçayla çıkmaz. Pürüzlü yüzeyi yeni plağın tutunmasını kolaylaştırır; diş etini sürekli tahriş ederek diş eti hastalığına zemin hazırlar.
Temizlik nasıl yapılır?
- Diş taşlarının uzaklaştırılmasıUltrasonik cihazın titreşen ucu ve su spreyi ile diş taşları yüzeyden ayrılır. Gerekirse el aletleriyle ince temizlik yapılır.
- ParlatmaDiş yüzeyleri özel bir patla ve lastik fırçayla parlatılır. Pürüzsüz yüzeye plak daha zor tutunur.
- Leke temizliğiÇay, kahve ve sigara lekeleri yoğunsa basınçlı toz spreyi (air-flow) ile temizlenebilir.
- Bakım önerileriPlağın en çok biriktiği bölgeler gösterilir, fırçalama ve arayüz temizliği anlatılır.
İşlem genellikle 20–40 dakika sürer ve çoğunlukla anestezi gerektirmez. Diş etleri çok hassas olanlarda uyuşturucu jel ya da lokal anestezi kullanılabilir.
Yaygın inanışlar ve gerçekler
"Temizlik minenin üzerini kazır"
Doğru değil. Ultrasonik cihaz kesici değildir; titreşimle diş taşını yüzeyden ayırır. Mine, diş taşından çok daha serttir ve doğru yapılan temizlikten zarar görmez.
"Temizlikten sonra dişlerim aralandı"
Diş taşları diş aralarını doldurduğunda boşlukları kapatır. Taşlar temizlenince, aslında diş eti çekilmesi ve kemik kaybı nedeniyle zaten var olan boşluklar görünür hale gelir. Boşluğu yapan temizlik değil, uzun süre orada kalan diş taşıdır.
"Temizlikten sonra dişlerim sallanmaya başladı"
İlerlemiş diş eti hastalığında kemik desteğini kaybetmiş dişleri bazen diş taşları bir köprü gibi birbirine bağlar. Taş kaldırıldığında dişin gerçek durumu ortaya çıkar. Bu durum tedavinin değil, gecikmenin sonucudur.
"Bir kere yaptıran hep yaptırmak zorunda kalır"
Diş taşı temizlik yaptırıldığı için değil, plak yeterince temizlenmediği için oluşur. Temizlik yaptırsanız da yaptırmasanız da oluşmaya devam eder; fark, yaptırmadığınızda birikmesi ve diş etine zarar vermesidir.
Temizlikten sonra hassasiyet normal mi?
Evet. Diş taşlarının örttüğü yüzeyler açığa çıktığı için birkaç gün soğuğa ve sıcağa hassasiyet olabilir. Diş etleri iyileştikçe geçer. Bu sürede hassasiyet giderici macun kullanmak ve çok soğuk-sıcak yiyeceklerden kaçınmak rahatlatır.
Ne sıklıkla yaptırılmalı?
Diş taşı oluşma hızı kişiden kişiye değişir; tükürüğün yapısı, beslenme, sigara ve fırçalama alışkanlıkları belirleyicidir. Çoğu kişi için altı ayda bir kontrol ve gerekiyorsa temizlik yeterlidir. Diş eti hastalığı öyküsü olanlarda, sigara içenlerde ve diş teli kullananlarda üç ya da dört ayda bir önerilebilir.
Sık sorulan sorular
Diş taşı temizliği ağrılı mı?
Çoğu kişi için rahatsız edici ama ağrısız bir işlemdir. Diş eti iltihabı yoğunsa ya da kök yüzeyleri açıktaysa hassasiyet hissedilebilir; bu durumda bölge uyuşturularak işlem yapılır.
Evde diş taşı temizlenebilir mi?
Hayır. Sertleşmiş diş taşı fırça, karbonat ya da internette satılan kazıyıcılarla güvenli biçimde çıkarılamaz. Bu tür girişimler mineyi çizer ve diş etini yaralar. Evde yapılabilecek olan, plağı her gün temizleyerek taş oluşumunu yavaşlatmaktır.
Temizlikten sonra diş etim kanadı, sorun var mı?
İltihaplı diş etleri temizlik sırasında ve sonrasındaki bir iki gün kanayabilir. Düzenli fırçalamayla birkaç gün içinde diş etleri sıkılaşır ve kanama kesilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa lütfen diş hekiminize başvurun.